De uit Tsjaad afkomstige schrijver Koulsy Lamko geeft zijn persoonlijke impressie van de tentoonstelling 'De exotische mens: andere culturen als amusement' die begin 2009 plaatsvond in het Teylers Museum in Den Haag. Een paar citaten.
'De tentoonstelling, die vanuit een formele, postmoderne gezichtshoek affiches, foto's, maskers, voorwerpen afkomstig uit de koloniën, beeldhouwkunst, documentaires, boeken en dergelijke bijeenbrengt, roert op gedurfde wijze de perceptie van de Ander weer aan zoals deze door de eeuwen heen in Europa werd uitgedragen.
(...) een samenraapsel dat de clichés aan de oppervlakte brengt die ten grondslag liggen aan racisme, slavernij, kolonisatie en apartheid. Kort gezegd: de Ander is anders en dus een dier, of niet veel meer dan een dier; hij wordt afgebeeld in zijn natuurlijke toestand, als lelijk, raar, grappig, woest, gewelddadig, redeloos, kannibalistisch, kortom exotisch!
Waartoe dient een zo gewaagde tentoonstelling over dit gevoelige onderwerp? Het antwoord op deze vraag is gecompliceerd. (...), als zij [de tentoonstelling, ~y] erin slaagt vragen te stellen bij de stompzinnigheid van de pseudowetenschappelijke benaderingswijze van het typeren en hiërarchisch indelen naar ras, als zij bij de bezoeker in plaats van een geamuseerd glimlachje (tenzij dit voorkomt uit een zeldzaam vermogen tot zelfironie) afkeer opwekt, zou dat geruststellend zijn.
Maar als de tentoonstelling de bezoeker in zijn stereotypen sterkt in plaats van dat deze wordt gevoeld als een snijdende aanklacht, zou dat verschrikkelijk zijn. Vermaak is niet verboden, niettemin vraagt de meerduidigheid van het beeld om grote omzichtigheid bij de presentatie van de objecten (denk aan: eenzijdige zienswijze, legenden zonder glans, ongelijksoortigheid). Dit geldt in het bijzonder voor een moeilijke kwestie als deze, waarin de denkbeelden zijn vastgeroest, als rechtvaardiging voor de gepleegde gruweldaden. De koloniale tijd ligt nog niet zo ver achter ons.
(...) Het gevaar blijft dat men vervalt in een glijdende schaal: "you become a scientific profile, a negroid type, an anthropological debate, a photographic subject".'
Koulsy Lamko over de exotische mens, citaten uit artikel op 'Kracht van Cultuur'
Beeld: Circusaffiche uit 1894, was te zien op de tentoonstelling
