Het gekke is nu dat deze deelname van de toerist verwaarloosbaar wordt geacht in de gangbare cultuurtoerismepraktijk. Voorbeeld: de inheemse gemeenschap wordt in de reisgids aangeprezen als 'ongerept en authentiek'. Wat niet vermeld wordt is dat er wekelijks busladingen vol toeristen langskomen, en het dorp niet in deze vorm had bestaan zonder de komst van toerisme. Het dorp wordt doodleuk verkocht als geisoleerd (statisch) cultureel product, onaangeraakt door toerisme, onaangeraakt door de tanden des tijds. Tot nu toe liggen dit soort toerismeproducten prima in de markt -- vele wereldreizigers geloven maar al te graag in het exotische sprookje van de ongerepte wereld. Gelukkig zijn er dingen aan het veranderen. Ik denk dat we het hier hebben over een toerisme-kinderziekte waar we later besmuikt om gaan lachen.
Een vergelijking
De verhouding tussen de ouderwetse cultuurtoerist en de levende culturele bezienswaardigheid die hij bezoekt, is misschien wel als die van de klassieke wetenschapper en zijn experiment: beide gaan ervan uit dat ze geen invloed hebben op de observaties. Alleen, toen de wetenschapper erachter kwam dat zijn aanwezigheid toch echt de proeven verstoort, wanneer het experiment interactieve fenomenen (dissipatieve, levende structuren) betreft, bouwde hij zijn op objectiviteit gebaseerde formules om naar op interactie gebaseerde formules. Stukje quantum wetenschap in notendop.
De vraag is: wat gaat de toerisme industrie doen nu we er niet meer omheen kunnen dat de invloed van toerisme op levende cultuur echt niet te verwaarlozen is? Holidaylab's idee: we herscheppen cultuurtoerisme rond de idee dat de toerist meedoet en we noemen het Creative Tourism. En de toerisme kinderziekte is genezen.
afbeelding: Saartjie Baartmans, een in de 19e eeuw naar Europa overgescheepte Khoikhoivrouw die levend tentoongesteld werd en die na haar dood op sterk water is gezet. In 2002 is ze teruggebracht naar Zuid Afrika, waar ze nu ligt begraven in haar geboortestreek
